Dili, 02/02/2026, Primeiru-Ministru husu bá relijiozu no relijioza sira ne’ebé utiliza fatin ne’e nu’udár sentru bá diskusaun, troka hanoin bá malu hodi haburas morál iha sosiedade perante mundu modernu.
“𝐅𝐚𝐭𝐢𝐧 𝐧𝐞’𝐞 𝐥𝐚’𝐨́𝐬 𝐝𝐞’𝐢𝐭 𝐬𝐚𝐢 𝐡𝐚𝐧𝐞𝐬𝐚𝐧 𝐞𝐝𝐢𝐟𝐢́𝐬𝐢𝐮 𝐢𝐝𝐚 𝐦𝐚𝐢𝐛𝐞́ 𝐧𝐮’𝐮𝐝𝐚́𝐫 𝐬𝐞𝐧𝐭𝐫𝐮 𝐝𝐢𝐬𝐤𝐮𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐧𝐨 𝐭𝐫𝐨𝐤𝐚 𝐨𝐩𝐢𝐧𝐢𝐚𝐮𝐧 𝐡𝐨 𝐢𝐭𝐚-𝐧𝐢𝐚 𝐬𝐨𝐬𝐢𝐞𝐝𝐚𝐝𝐞 𝐤𝐨𝐧𝐚-𝐛𝐚́ 𝐦𝐨𝐫𝐚́𝐥 𝐧𝐞’𝐞𝐛𝐞́ 𝐛𝐞𝐬𝐢𝐤 𝐚𝐭𝐮 𝐥𝐚𝐤𝐨𝐧 𝐨𝐧𝐚. 𝐓𝐚𝐧𝐛𝐚 𝐧𝐞’𝐞, 𝐤𝐨𝐧𝐭𝐫𝐢𝐛𝐮𝐢𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐡𝐨𝐬𝐢 𝐤𝐨𝐧𝐠𝐫𝐞𝐠𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐨𝐢𝐨𝐢𝐧 𝐢𝐡𝐚 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 𝐟𝐚𝐧𝐭𝐚́𝐭𝐢𝐬𝐤𝐚 𝐭𝐞𝐛𝐞𝐬 𝐦𝐚𝐢𝐛𝐞́ 𝐢𝐝𝐚-𝐧𝐞’𝐞 𝐝𝐞’𝐢𝐭 𝐥𝐚 𝐭𝐨’𝐨,” Hateten PM Xanana.
Xefe Governu apresia ho prezensa misionáriu sira iha Timor-Leste ne’ebé kontinua oferese formasaun oioin bá Timoroan sira iha parte intelektuál, morál no espirituál nian.
Iha fatin hanesan, Prezidente Conferência Episcopal Timorense (CET) atuál Arsebispu Arkedioseze Metropolitana Dili, Dom Virgílio Cardeál do Carmo da Silva, SDB agradese bá IX Governu Konstitusionál liu-hosi Gabinete Apoiu Sosiedade Sivíl (GASC) ne’ebé finansia konstrusaun tomak edifísiu ne’e.
“𝐀𝐠𝐫𝐚𝐝𝐞𝐬𝐞 𝐛𝐚́ 𝐈𝐗 𝐆𝐨𝐯𝐞𝐫𝐧𝐮 𝐊𝐨𝐧𝐬𝐭𝐢𝐭𝐮𝐬𝐢𝐨𝐧𝐚́𝐥 𝐥𝐢𝐮-𝐡𝐨𝐬𝐢 𝐬𝐮𝐛𝐯𝐞𝐧𝐬𝐮𝐚𝐧 𝐩𝐮́𝐛𝐥𝐢𝐤𝐚 𝐛𝐚́ 𝐂𝐄𝐓 𝐡𝐨𝐝𝐢 𝐟𝐢𝐧𝐚𝐧𝐬𝐢𝐚 𝐩𝐫𝐨𝐣𝐞𝐭𝐮 𝐢𝐝𝐚-𝐧𝐞’𝐞. 𝐀𝐠𝐫𝐚𝐝𝐞𝐬𝐞 𝐦𝐨́𝐬 𝐛𝐚́ 𝐞𝐧𝐭𝐢𝐝𝐚𝐝𝐞 𝐡𝐨𝐭𝐮-𝐡𝐨𝐭𝐮 𝐧𝐞’𝐞𝐛𝐞́ 𝐤𝐨𝐧𝐭𝐫𝐢𝐛𝐮𝐢 𝐛𝐚́ 𝐩𝐫𝐨𝐬𝐞𝐬𝐮 𝐭𝐨𝐦𝐚𝐤 𝐤𝐨𝐧𝐬𝐭𝐫𝐮𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐭𝐨’𝐨 𝐟𝐢𝐧𝐚𝐥𝐢𝐳𝐚,” Dom Virgílio agradese.
Prezidente CSM-TL, Padre Anacleto Pires, SBD fiar katak obra ida-ne’e harii ho fundamentu fiar no komuñaun domin fraterna, parte integrante hosi obra Maromak Nian rasik.
Konstrusaun edífisiu ida-ne’e bele hahú no finaliza tanba espíritu kontribuisaun hosi parte barak, suporta no kolaborasaun la kolen hosi Governu ho Igreja Katólika liu-hosi CET atu fasilita no haburas prezensa no testemuña misionáriu sira iha TL.
Agora daudaun Kongresaun no Institutu Sekulár sira ne’ebé serví iha Timor-Leste hamutuk 89. Kongresaun maskulina hamutuk 22, femenina 62, Institutu Sekulár hamutuk lima. Komunidade sira hamutuk 284 ho membru sira ne’ebé hakna’ar an iha komunidade sira-ne’e hamutuk 1.960.
Edifísiu ida-ne’e intensionalmente sei sai espasu bá enkontru, formasaun interkongregasionál inisiál no kontinua bá membru sira, diálogu no sai sentru atu rona di’ak liu-tán Espirítu Santu, hakle’an espíritu sidadania no hametin misaun profétika moris konsagrada nian iha kontestu TL.
“𝐀𝐦𝐢 𝐡𝐚𝐭𝐨’𝐨 𝐩𝐫𝐨𝐟𝐮𝐧𝐝𝐚 𝐠𝐫𝐚𝐭𝐢𝐝𝐚𝐮𝐧 𝐞𝐬𝐩𝐞𝐬𝐢𝐚́𝐥 𝐛𝐚́ 𝐩𝐫𝐞𝐳𝐞𝐧𝐬𝐚 𝐏𝐫𝐢𝐦𝐞𝐢𝐫𝐮-𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐮 𝐈𝐗 𝐆𝐨𝐯𝐞𝐫𝐧𝐮 𝐊𝐨𝐧𝐬𝐭𝐢𝐭𝐮𝐬𝐢𝐨𝐧𝐚́𝐥, 𝐊𝐚𝐲 𝐑𝐚𝐥𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚 𝐆𝐮𝐬𝐦𝐚̃𝐨 𝐧𝐞’𝐞𝐛𝐞́ 𝐚𝐬𝐢𝐧𝐚 𝐩𝐥𝐚𝐤𝐚 𝐧𝐨 𝐤𝐨’𝐚 𝐟𝐢𝐭𝐚. 𝐒𝐮𝐩𝐨𝐫𝐭𝐚 𝐧𝐨 𝐩𝐫𝐞𝐳𝐞𝐧𝐬𝐚 𝐤𝐨𝐧𝐭𝐢𝐧𝐮𝐚 𝐆𝐨𝐯𝐞𝐫𝐧𝐮 𝐧𝐢𝐚𝐧 𝐭𝐨’𝐨 𝐢𝐡𝐚 𝐦𝐨𝐦𝐞𝐧𝐭𝐮 𝐢𝐝𝐚-𝐧𝐞’𝐞 𝐬𝐚𝐢 𝐬𝐢𝐧𝐚́𝐥 𝐢𝐧𝐯𝐢𝐳𝐢𝐨𝐧𝐚́𝐥 𝐤𝐚𝐭𝐚𝐤 𝐈𝐠𝐫𝐞𝐣𝐚 𝐊𝐚𝐭𝐨́𝐥𝐢𝐤𝐚 𝐧𝐨 𝐄𝐬𝐭𝐚𝐝𝐮 𝐑𝐃𝐓𝐋 𝐥𝐚’𝐨 𝐡𝐚𝐦𝐮𝐭𝐮𝐤 𝐢𝐡𝐚 𝐞𝐬𝐩𝐢́𝐫𝐢𝐭𝐮 𝐧𝐨 𝐤𝐨𝐦𝐩𝐥𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭𝐚𝐥𝐢𝐝𝐚𝐝𝐞 𝐧𝐨 𝐤𝐨𝐥𝐚𝐛𝐨𝐫𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐦𝐮́𝐭𝐮𝐚 𝐛𝐚́ 𝐩𝐫𝐨𝐦𝐨𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐛𝐞𝐦 𝐤𝐨𝐦𝐮́𝐧 𝐧𝐨 𝐝𝐢𝐠𝐧𝐢𝐝𝐚𝐝𝐞 𝐮𝐦𝐚𝐧𝐚,”Padre Anacleto hateten.
Montante orsamentu bá konstrusaun edifisiu ida-ne’e hamutuk $1,340,000 ne’ebé hetan bensaun hosi Pró-Prezidente CET, atuál Bispu Dioseze Maliana, Dom Norberto do Amaral akompaña hosi Bispu Dioseze Baucau, Dom Leandro Maria Alves, reprezentante Santa-Sé iha Timor-Leste, Koordenadór Gabinete de Apoiu a Sosiedade Sivíl, Sr. Joaquim da Costa Freitas, relijiozu-relijioza sira no autoridade komunitária sira.




